Zijn we jaren bezig om met cybersecurity de vijand uit onze kritische infrastructuur te weren, varen ze gewoon de onderzeese kabels stuk. Geheel toevallig stond er een Russische kapitein op het Chinese schip, dat sowieso helemaal nergens iets mee te maken had. Die kabels vielen het schip aan.
De meesten van ons geven tijdens deze onzinnige Cyber Monday, Freaky Friday, Soupy Sunday of hoe deze commerciële feestdagen ook allemaal genoemd mogen worden, geld uit bij Amazon. De maker van Claude haalde er juist geld op en is met Google Gemini in feite de enige overgebleven directe concurrent van OpenAI. Er gaan tientallen miljarden in dit soort LLM’s, terwijl de wereld er meer baat bij zou hebben als dergelijke bedragen geïnvesteerd worden in carbon removal-technologie.
Brownlee benadrukt netjes dat hij alleen kan recenseren wat tot nu toe in de iPhone beschikbaar is van alle door Apple aangekondigde AI-tools; om ze vervolgens genadeloos af te branden. Een mooi moment in zijn recensie is wanneer Brownlee Apple Intelligence samenvat door te refereren aan een absurdistisch moment uit een recente video van Apple: een man ziet op straat een vrouw met een hond en in plaats van haar te vragen wat voor hond het is, maakt hij een foto van de hond en vraagt het aan zijn iPhone. “Dat kun je doen,” glimlacht Brownlee. “Maar moet je dat willen?” En dat is zijn samenvatting van de huidige staat van Apple Intelligence.
De laatste jaren was het aantal downloads van de Coinbase-app een goede graadmeter, of graaimeter, van de interesse in Bitcoin en andere cryptovaluta. Maar nu gebeurt er iets bijzonders: door adviesvideo’s op TikTok downloaden meer mensen de veel complexere Phantom-app, waarmee ook memecoins kunnen worden gekocht, hetgeen niet mogelijk is bij Coinbase. Blijkt dit het startschot tot een bull run op andere cryptovaluta dan alleen Bitcoin en de andere grote tokens?
Het zal weinigen zijn ontgaan dat er afgelopen week een banaan en een stuk plakband zijn verkocht voor ruim zes miljoen dollar. Ook dat is indicatief voor de huidige bull run in crypto: koper was namelijk Justin Sun, een crypto-ondernemer die zelden een spiegel ziet die hem niet bevalt.
Banana-gate is indicatief voor de hoeveelheid geld die rondgaat in de crypto-markt en het toegenomen zelfvertrouwen in de sector, waar de ego’s vorig jaar een flinke deuk hadden opgelopen door de dalende koersen en gevangenisstraffen van voormalige wonderboys als Sam Bankman-Fried (FTX) en Changpeng “CZ” Zhao (Binance). CZ is bezig aan een voorzichtige comeback, al laat hij zich liever niet interviewen door journalisten, maar door Nikita Sachdev, eigenaresse van Luna PR.
De winnaar van de week: Elon Musk. Beeld gemaakt met Midjourney.
Er wordt al zoveel over politiek bericht dat het doorgaans eenvoudig is om het onderwerp hier te vermijden. Alleen Elon Musk is onvermijdelijk, ook afgelopen week. Eerst stelde Donald Trump zijn nieuwe beste vriend Musk en mede-querulant Vivek Ramaswamy aan om leiding te geven aan een op te richten Department of Government Efficiency (DOGE), een initiatief gericht op het verminderen van “bureaucratische uitgaven”. Klinkt als een Amerikaanse variant op de Ministry of Magic uit Harry Potter, in een wereldwijd politiek klimaat waar wensdenken aan beide zijden van het centrum tot norm is verheven.
DOGE is S3XY
Niet toevallig komt het acroniem DOGE overeen met de populaire cryptocurrency Dogecoin, die Musk eerder heeft ondersteund. Dogecoin, gemeten naar marktwaarde de zevende cryptovaluta ter wereld, steeg de afgelopen week liefst 83%. Fans van Musk herkenden in het acroniem Doge dezelfde grap als Musk eerder uithaalde met de benaming van de Tesla-modellen die chronologisch verschenen als S, X, 3 en Y, maar samen S3XY spellen.
Bitcoin bereikte een nieuw ‘all time high’ maar Dogecoin steeg deze week vier keer zo snel.
SpaceX, het grootste particuliere bedrijf in de VS, bereidt zich volgens ingewijden voor op een tenderaanbod in december waarbij bestaande aandelen in het bedrijf verkocht zullen worden voor ongeveer $135 per stuk. Dit zou de raketbouwer waarderen op meer dan $250 miljard, een stijging van $40 miljard – ruim anderhalve keer de waarde van Philips, om het in perspectief te plaatsen – ten opzichte van de $210 miljard tijdens een vergelijkbare deal eerder dit jaar.
Daarnaast heeft Musk’s AI start-up xAI $5 miljard opgehaald op een waardering van $45 miljard, bijna het dubbele van de waardering van een paar maanden geleden. Ondertussen schrikte de razendsnelle bouw van een supercomputer op Nvidia-technologie door Musk’s team de concurrentie zodanig wakker, dat een rivaliserend bedrijf zelfs over Musk’s datacenter in Texas vloog om te onderzoeken wat er gaande was.
Tot slot sloot Tesla vrijdag een beursweek vol dalingen van het aandeel af met 3% stijging; in totaal steeg het aandeel TSLA afgelopen maand 45%. We kunnen concluderen dat afgelopen week, zowel politiek als bedrijfsmatig, links niet aan de winnende hand was.
Netflix live met UFC?
De bokswedstrijd tussen Mike Tyson en Jake Paul, live gestreamd op Netflix, markeerde gisteren het debuut van het streamingplatform in live sportuitzendingen. De partij trok een dusdanig groot simultaan kijkend wereldwijd publiek dat Netflix werd geplaagd door aanhoudende streaming-problemen.
Ongetwijfeld leert Netflix hiervan en het is ook niet te verwachten dat er ooit nog een bokspartij komt, die zoveel kijkers trekt als een gevecht tussen de bejaarde beste bokser aller tijden en meneer Leerdam. Zelfs niet als, zoals de geruchten doen vermoeden, Netflix een overeenkomst sluit met de UFC om de MMA-gevechten de komende jaren live uit te zenden. De vraag is of Apple naast de Amerikaanse MLS-wedstrijden (vooral vanwege Messi) zich meer met live sport gaat bemoeien.
AI en Augmented Reality (AR) in je oren
Het nieuwe bedrijf Hopscotch Labs van Foursquare-oprichter Dennis Crowley ontwikkelt een dienst die gebruikmaakt van data in grote AI-systemen en de tegenwoordig alomtegenwoordige AirPods. Vervolgens voegt het de functionaliteiten van een smartphone toe om relevante lokale informatie te geven wanneer iemand langs een bepaalde locatie loopt, zoals een restaurant, een cocktailbar of zelfs een straathoek.
Zoals auteur van het artikel over Hopscotch, de onvolprezen Om Malik stelt: “Het voelt als een wondermiddel tegen informatie-overload. In plaats van in een browser te kijken of constant op een telefoon te gluren, komt de informatie via onze oren of andere apparaten, zoals een bril.”
Ik blijf niet geloven dat veel mensen vrijwillig een bril gaan dragen, maar de keuze voor AirPods is een hele interessante variant voor informatie-overdracht en Crowley ontwikkelt altijd hele leuke producten. Hopscotch is een startup om te volgen.
Microsoft organiseert “bake-off” voor CO2-verwijdering
Microsoft staat voor een uitdaging om het doel om tegen 2030 koolstofnegatief te worden te behalen, aangezien het bedrijf de CO₂ -uitstoot met meer dan 40% zag stijgen sinds 2020, mede door de groei van de AI-activiteiten. Microsoft investeerde daarom al in Direct Air Capture (DAC), waarbij het startups financiert en vooraf koolstofkredieten aankoopt. DAC is echter nog in ontwikkeling en de carbon credits uit DAC kunnen snel een veelvoud kosten van andere soorten carbon removal credits.
Microsoft en de Royal Bank of Canada hebben zich nu gecommitteerd om in tien jaar 10.000 metrische ton CO₂ aan te kopen van Deep Sky, een DAC-project in Alberta, Canada. Deep Sky organiseert voor Microsoft een “bake-off” en nodigt acht startups uit om hun koolstofverwijderingstechnologieën op locatie te testen. In de week waarin COP29 in Bakoe wordt gedomineerd door niet verschenen politici, is het opvallend dat het bedrijfsleven het voortouw neemt om CO₂ uit de atmosfeer te verwijderen.
“Bitcoin kan naar $800.000”
“Er is veel minder verkoopdruk. De realiteit is dat, hoewel mensen zeggen dat ze gaan verkopen bij $100.000 of $125.000, als Bitcoin op gelijke waarde met goud komt, dat $800.000 per Bitcoin betekent. Dus ik denk dat veel Bitcoin-houders op de lange termijn zullen blijven vasthouden, en dat zien we terug in de grafieken. Grote ‘whales’ met meer dan duizend munten hebben dit jaar nauwelijks coins naar beurzen verplaatst.” Aldus crypto-goeroe Meltem Demirors bij CNBC.
De vraag is wanneer de totale marktwaarde van Bitcoin gelijk komt met de grootte van de goudmarkt, maar de grootste cryptovaluta is op weg. Volgens Demirors zal op het moment dat de marktgrootte van Bitcoin die van goud evenaart, de prijs per Bitcoin $800.000 bedragen. Klinkt astronomisch hoog, maar dat leek $93.000 deze zomer ook en die hoogste prijs ooit werd deze week vlot bereikt.
2024 is een bizar beursjaar: de S&P 500 stijgt harder dan Apple en ondanks alle hype is Bitcoin minder hard gestegen dan Nvidia en Palantir.
“Dit zal een toekomst mogelijk maken waarin we de vele consumentenvoordelen kunnen realiseren waar we enthousiast over zijn: mensen eigenaarschap geven over hun digitale identiteiten, nieuwe verdienmodellen voor creatieve makers, grensoverschrijdende transacties met stable coins tegen lage tot geen kosten, nieuwe manieren voor kleine bedrijven zoals restaurants om met hun klanten in contact te komen, de opkomst van gedecentraliseerde sociale netwerken, de ontwikkeling van fysieke infrastructuur zoals energienetten, en blockchains die AI en games democratiseren – en nog veel meer wat we ons nu niet eens kunnen voorstellen.”
Klinkt nog steeds niet fascinerend, maar misschien komt het enthousiasme wel als die blockchain gebaseerde producten op de markt komen. Andreessen Horowitz spoort crypto-ondernemers aan om alvast te beginnen. Onder president Biden werd alle crypto over een kam werd geschoren terwijl notoire oplichters als Sam Bankman-Fried van FTX geen strobreed in de weg werd gelegd. Heldere regelgeving zal moeten leiden tot nieuwe, betere crypto-projecten.
Privé-koks in Silicon Valley klappen uit de school
Klanten die alleen het eerste slokje van een blikje cola drinken, of thee die in drie fases moet worden gekookt en afgekoeld en vervolgens half lauw wordt gedronken: de privé-koks in Silicon Valley maken de gekste dingen mee bij klanten die het verschil niet kennen tussen een truffel en een appeltaart – als het maar duur en lastig is.
Het was een opvallende week in de techwereld. Door de Amerikaanse presidentsverkiezingen bleven techbedrijven stil op het PR-front, terwijl de overwinning van Trump voor speculatie zorgde over wat dit betekent voor technologie- en innovatiebeleid. Eén ding is duidelijk: Elon Musk heeft een nieuwe rol als tech-souffleur van president Trump.
In deze editie deel ik de nieuwsberichten die eruit sprongen: van space cowboys en crypto tot AI en een bijzonder verhaal over zelfbehandeling tegen kanker. Maar bovenal: veel over Palantir, de absolute winnaar van de week.
Is Trump voor datacenters op kernenergie, crypto en AI?
Uit redelijk onverwachte hoek, want voor een bredere visie moeten we doorgaans niet in de conservatieve datacentersector zijn, kwam deze uitstekende analyse van Data Center Dynamics over wat de tech- en innovatie-sector kan verwachten onder Trump. Van AI tot crypto, chips en ruimtevaart; vrijwel alles komt aan bod.
Trump leidt tot 4 miljard ton extra CO2 emissies
Tel de jaarlijkse uitstoot van de EU en Japan bij elkaar op, of neem alle uitstoot van de honderdveertig minst uitstotende landen ter wereld en je hebt de extra uitstoot die de VS in 2030 zal veroorzaken door de verkiezing van Trump, zo berekende Carbon Brief al eerder dit jaar. Het is twee keer zoveel uitstoot als alle besparingen die duurzame energie wereldwijd hebben opgeleverd in de laatste vijf jaar.
Wetenschapsredacteur bij de Volkskrant Maarten Keulemans hoopt desondanks op een alternatieve klimaatkoers die niet is gebaseerd op het Parijse klimaatakkoord, bijvoorbeeld door initiatieven die niet vanuit de overheid komen. Dat is een interessante gedachte die ook wordt aangehangen door Blue City Solutions, de onafhankelijke groep vrijdenkers die ik ondersteun bij de ontwikkeling van private initiatieven tegen klimaatverandering.
“Saddle up, space cowboys”
De kans bestaat dat Elon Musk bij zijn grote tegenstander NASA grote reorganisaties en bezuinigingen gaat doorvoeren, in zijn rol als presidentieel adviseur. Dat zijn bedrijf Space X hierbij garen spint is uiteraard geheel toevallig.
OpenAI heeft een hardware-bazin
Caitlin Kalinowski is het voormalig hoofd van de augmented reality-brilprojecten van Meta. Maandag meldde Kalinowski, CK voor intimi, in een bericht op LinkedIn dat zij bij OpenAI leiding gaat geven aan robotica en consumentenelektronica.
Eind september liet OpenAI uitlekken dat CEO Sam Altman met Apple-legende Jony Ive zou werken aan een ‘iPhone voor AI’, wat dat ook moge zijn. Nu Kalinowski bij OpenAI begint is de vraag hoe haar werk zich zal verhouden tot het project van OpenAI met Ive. Kalinowski en Ive kennen elkaar goed, want eerder werkte ze bij Apple aan de hardware van de Macbooks in de periode dat Ive er Chief Design Officer was onder Steve Jobs. Komt OpenAI met een bril, een mobiel apparaat of iets geheel nieuws?
Nabeel Qureshi, voormalig ontwikkelaar bij Palantir, schreef een fascinerend verhaal over zijn tijd bij het data-analysebedrijf. Voor iedereen die werkzaam is op het gebied van innovatie is het een absolute aanrader. Het begint gelijk goed, wanneer Qureshi een interview met CEO Karp citeert over diens unieke aanpak bij sollicitatiegesprekken:
“Ik ontmoet graag kandidaten zonder enige informatie over hen: geen cv, geen voorbereidende gesprekken of functiebeschrijving, alleen de kandidaat en ik in een kamer. Ik stel een vrij willekeurige vraag, iets dat niets te maken heeft met wat ze bij Palantir zouden doen. Vervolgens kijk ik hoe ze de vraag ontleden en of ze inzien hoeveel verschillende manieren er zijn om hetzelfde te bekijken. Ik houd interviews graag kort, ongeveer tien minuten. Anders gaan mensen over op hun aangeleerde antwoorden en krijg je geen goed beeld van wie ze werkelijk zijn.”
In tien minuten zul je niet de diepte ingaan over je tijd als praeses bij het corps, je gezinsleven of je hobbies, dus dat geeft al een aardige indicatie over de sfeer en focus bij Palantir.
Geen FTE maar FDE
Opvallend is dat Palantir volgens Qureshi is georganiseerd rond twee typen ontwikkelaars:
ontwikkelaars die met klanten werken, ook wel bekend als FDE’s, forward deployed engineers.
ontwikkelaars die werken in het kernproductteam aan productontwikkeling, PD-ers, en die zelden klanten bezoeken.
FDE’s werken ‘onsite’ bij de klant, drie tot vier dagen per week, wat resulteert in een enorme hoeveelheid reizen, zeer ongebruikelijk voor software-ontwikkelaars bij een bedrijf uit Silicon Valley.
Doel van deze aanpak is diepgaande kennis op te doen van bedrijfsprocessen in complexe sectoren (zoals gezondheidszorg, inlichtingendiensten, ruimtevaart, enz.) en die kennis vervolgens te gebruiken om software te ontwerpen die daadwerkelijk het probleem oplost.
De PD-ontwikkelaars ‘productiseren’ wat de FDE’s bouwen. Ofwel: ze zetten het maatwerk van de FDE’s om in standaard-producten en ontwikkelen zo de software die de FDE’s bij volgende projecten in dezelfde sector weer helpt om hun werk beter en sneller te doen. Qureshi bracht bijna een jaar door in Frankrijk bij Airbus, zodat Palantir leerde wat voor soort producten de luchtvaart-industrie nodig heeft.
Het is een originele aanpak die het midden houdt tussen het maatwerk dat de grote IT-consultancybedrijven zeggen te leveren (kuch) en de ‘one size fits all’-aanpak van traditionele ERP-bedrijven.
‘Whatever you want Ben’
Een stukje durfkapitalisme naar de mensen toe: topinvesteerder Ben Horowitz doneerde geld aan de politie van Las Vegas, dat daar op zijn verzoek drones mee kocht van een leverancier waarin zijn bedrijf investeerde. De fabrikant maakte uiteraard goede sier met deze order, in een moderne variant van vestzak-broekzak-via-politie-borstzak.
Bedrijven willen werknemers terug op kantoor. Wat speelt er echt?
In een podcast bespreekt The Verge met twee experts wat de ware redenen zijn waarom veel bedrijven hun werknemers terug op kantoor willen. Het zijn niet alleen verkapte bezuinigingen, hopend dat mensen ontslag zullen nemen. Veel bedrijven hechten toch aan teambuilding en verwachten op kantoor hogere productiviteit.
Nvidia passeert grens van $3.6 biljoen marktwaarde
Wall Street verwacht dat Trump de beperkingen voor AI-ontwikkeling van de regering-Biden terugschroeft en daardoor haalde Nvidia via rechts Apple in als ’s werelds meest waardevolle bedrijf.
De marktwaardes van de top drie zijn nu als volgt:
Microsoft: $3.14 biljoen
Apple: $3.43 biljoen
Nvidia: $3.62 biljoen
Het aandeel NVDA steeg dit jaar 206%. Het is geen PLTR, maar blijft hoogst uitzonderlijk voor een bedrijf van deze omvang. De laatste vijf dagen stegen Microsoft, Apple en Nvidia respectievelijk 3.1%, 2.6% en 7.6% tegen een stijging van 41.8% voor Palantir. Daarmee steeg Palantir zelfs veel harder dan de crypto’s, waarvan zoveel werd verwacht door beleggers en speculanten.
Aanleiding waren de uitstekende kwartaalcijfers, waaruit bleek dat de omzet van Palantir vergeleken met hetzelfde kwartaal vorig jaar met 30% was toegenomen. De winst steeg zelfs met 101%. Palantir behaalt een operationele winst van bijna 20%, vergeleken met bijvoorbeeld 15% bij Salesforce, waarvan de omzet met slechts 8% groeide.
De negen grootste cryptovaluta naar marktwaarde stegen na de Amerikaanse verkiezingen
Waar verwacht werd dat de cryptovaluta door het dak zouden gaan na de overwinning van Trump, bleef de stijging voor de volatiele cryptowereld nog relatief bescheiden. Bitcoin vestigde een nieuw hoogtepunt maar stabiliseerde redelijk.
In deze grafiek valt de stijging van Cardano op, maar die is bedrieglijk: de koers van ADA steeg het laatste jaar ‘slechts’ 28% dus dit was eerder een correctie dan een doorbraak. Gemiddeld stegen de grootste crypto’s afgelopen week met 16%.
Er is gerechtigheid: memecoins deden het slechter dan een echt bedrijf als Palantir
Zat de grootste winst dan bij die malle speculatieve muntjes van honden (al dan niet met hoed), of kikkers en andere gekkigheid? Nee, want de grootste memecoins stegen afgelopen week ‘slechts’ 12%.
Wie deze zondag onverhoopt belandt op een kringverjaardag of in een voetbalkantine met blaatapen die oreren over bizarre koerswinsten op memecoins, kan zich wapenen met de wetenschap dat de grootste memecoin, Dogecoin, afgelopen jaar 198% steeg.
Leuk en aardig, maar het meest waardevolle technologiebedrijf ter wereld, Nvidia, dat in tegenstelling tot memecoins daadwerkelijk unieke technologie ontwikkelt en daardoor veel minder gevoelig is voor speculatie, steeg in het laatste jaar met 214%. Sta je daar, met je roze koek of je kaasdobbelsteentjes in je hand op te scheppen over Dogecoin.
Palantir is met 252% stijging dit jaar aan een enorme opmars bezig; van $15 begin dit jaar steeg de koers naar $58 afgelopen vrijdag. Hierbij rijst uiteraard de vraag of het bedrijf met een stratosferische koers-winstverhouding van 295 deze waardering weet vast te houden.
Peter Thiel, mede-oprichter van Palantir, zou daarbij wat hulp kunnen gebruiken van zijn vrienden in het Witte Huis; want Thiel is zo uitgenast geweest om niet alleen al vroeg het spoor van Trump te kiezen, hij is ook mentor en vriend van de nieuwe vice-president JD Vance.
Wetenschapper behandelde haar kanker met virussen die ze zelf ontwikkelde
Graag sluit ik de nieuwsbrief deze week positief af, met de bijzondere prestatie van iemand die dit geheel op eigen kracht deed: virologe Beata Halassy zegt in Nature dat zelfbehandeling werkte en een positieve ervaring was — maar onderzoekers waarschuwen dat dit niet iets is dat anderen zouden moeten proberen.
Halassy, een virologe aan de Universiteit van Zagreb, behandelde met succes haar eigen borstkanker door de tumor te injecteren met in het laboratorium gekweekte virussen, waarmee ze een discussie op gang bracht over de ethiek van zelf-experimentatie.
Halassy ontdekte in 2020, op 49-jarige leeftijd, dat ze borstkanker had op de plaats van een eerdere mastectomie. Het was de tweede terugkeer op die plek sinds haar linkerborst was verwijderd en ze wilde onder geen beding een nieuwe chemokuur ondergaan.
Na een uitgebreide literatuurstudie verkoos Halassy een onbewezen behandeling en diende zichzelf een behandeling genaamd oncolytische virotherapie (OVT) toe om haar eigen stadium 3-kanker te behandelen. Ze is nu vier jaar kankervrij.
Dank voor de belangstelling en tot volgende week!
Michiel Frackers
De Engelse versie van deze nieuwsbrief verschijnt hier op LinkedIn.
Deze nieuwsbrief bevat geen beleggingsadvies maar slechts een op kennis, ervaring en zelfoverschatting gebaseerde persoonlijke mening.
Het overzicht met eerdere nieuwsbrieven staat op Frackers.com.
Van de grootste tokens valt Dogecoin op met ruim 20% stijging, maar Shiba Inu is de winnaar met 34% stijging in een week.
Nogmaals (en ik kan dit vrijwel wekelijks herhalen): ik geef geen financieel advies, maar de publieke markten zijn bepalend voor de financieringen van innovaties die startups ontwikkelen, de kern van deze nieuwsbrief. Daarom probeer ik de beurzen te volgen.
Het is bijzonder opvallend dat Bitcoin deze week weer door de grens van $65.000 is gegaan, waardoor veel analisten en experts (waarvan ik er zeker niet eentje ben) vermoeden dat het altcoin-seizoen is begonnen.
Het vreemde is dat de enorme stijgingen van Dogecoin en Shiba Inu, de grote memcoins, niet gepaard ging met een goede week voor Ethereum, dat vlak bleef. Dat leidt tot een dilemma:
“Onlangs hebben Glassnode-oprichters Jan Happel en Yann Allemann, ook bekend als Negentropic op X, de hoop op een naderend altseason nieuw leven ingeblazen. Volgens hen zou het cruciale moment kunnen plaatsvinden wanneer Bitcoin zijn vorige all-time high (ATH) van $74.000 overschrijdt. Voorlopig liften altcoins slechts mee op de opwaartse trend van de leidende crypto, maar een verschuiving zou nabij kunnen zijn.
Ze geloven dat, zodra deze drempel is overschreden, de cryptomarkt een algemene stijging kan ervaren. Dan zou de gebruikelijke cyclus beginnen: “Bitcoin aan de leiding, gevolgd door Ethereum, daarna large caps voordat mid en small caps volgen,” specificeert Negentropic. Maar sinds mei heeft Bitcoin drie stijgingen doorgemaakt zonder dat dit het begin van het fameuze altcoin-seizoen in gang heeft gezet.”
Ofwel: niemand begrijpt wat er gaande is, maar het ziet er goed uit.
Crypto is geen rage meer
Uit de reacties begrijp ik dat crypto een zeer polariserend onderwerp is. Rendementen (of verliezen!) van 20% tot 35% per week zijn alleen voor de beleggers met met een sterke maag. Volgende maand is het zestien jaar geleden dat de white paper van Bitcoin verscheen, dus we kunnen concluderen dat het geen kortstondige rage betreft.
Als je deze nieuwsbrief leest, neem ik aan dat je bent geïnteresseerd in innovatie en niet te conservatief om nieuwe dingen te proberen. Mijn belangrijkste argumenten om in elk geval te beginnen met een beperkt bedrag te experimenteren met crypto, zijn allereerst de financiële soevereiniteit, het feit dat je zonder tussenkomst van een bank of broker volledige controle over je eigen bezit hebt; en ten tweede de bescherming tegen inflatie, met name bij cryptovaluta met een gegarandeerd maximale voorraad zoals Bitcoin.
Ik sluit deze nieuwsbrief niet graag af als een soort citaat uit Wikipedia, maar wil niet onvermeld laten dat smart contracts in blockchain vergelijkbaar zijn met Legoblokjes, omdat ze als bouwstenen oneindige mogelijkheden bieden om diensten en processen te automatiseren. Vergeleken met bijvoorbeeld AWS van Amazon, bieden smart contracts dezelfde flexibiliteit en schaalbaarheid binnen de blockchain, maar dan zonder een gecentraliseerde serviceprovider. En in plaats dat je als gebruiker dan alleen de zakken van Jeff Bezos en Amazon-aandeelhouders spekt, delen participanten in crypto-ecosystemen in de opbrengsten.
Uiteraard moeten overheden consumenten beschermen tegen fraude en witwassen, zoals ik in 2022 schreef over de problemen bij Binance. Het wordt echter interessant om de komende weken en maanden te zien hoe Kamala Harris, indien ze tot president wordt verkozen, de balans gaat vinden tussen het waarborgen van veiligheid en het stimuleren van innovatie.
Er is in web3 en cryptokringen met enig cynisme gereageerd op de, laten we het voorzichtig uitdrukken, verandering in de grondhouding ten opzichte van crypto en ai, van presidentskandidaat Kamala Harris. Terwijl het volstrekt logisch is dat een politicus het beleid van de voormalige partijleider, notabene de zittende president, niet direct kan afvallen.
Op 4 augustus schreef ik: “De regelgeving op cryptogebied blijkt een splijtzwam te zijn. Ik verwacht dat Harris nog voor de verkiezingen een andere beleid op crypto-gebied zal voorstellen dan president Biden samen met de SEC heeft uitgevoerd tijdens zijn presidentschap.”
Miljoenen, vooral jonge, mannelijke stemmers die pro-crypto zijn, blijken het onderwerp zo belangrijk te vinden dat het zelfs doorslaggevend is bij hun stemgedrag. Maar er is vrijwel niemand die vanwege een sterk anti-cryptobeleid op Harris zou stemmen. In een spannende presidentsrace is het daarom logisch dat Harris nu de crypto-kiezers probeert te paaien. De Washington Post bericht:
“In een toespraak in Pittsburgh over de economie op woensdag zei Harris dat het belangrijk is voor de VS om hun dominantie in blockchaintechnologie, die de handel in cryptocurrencies zoals bitcoin mogelijk maakt, te behouden. De Harris-campagne bracht woensdag ook een beleidsdocument uit waarin stond dat ze “innovatieve technologieën zoals AI en digitale activa” zou aanmoedigen, een verwijzing naar cryptocurrencies en soortgelijke technologieën zoals stablecoins. Harris had zondag ook beloofd aan donateurs in New York City om een “veiligere zakelijke omgeving” te creëren voor digitale activa.
Harris heeft nog geen specifiek plan uiteengezet om crypto te promoten, en haar uitspraken benadrukten ook het belang van consumentenbescherming tegen misleidende praktijken. Maar haar opmerkingen waren deels bedoeld om investeerders gerust te stellen die bang waren dat de Democratische presidentskandidaat hetzelfde vijandige beleid tegenover de sector zou voortzetten dat zij zien onder president Joe Biden, aldus twee externe adviseurs van de campagne die op voorwaarde van anonimiteit spraken om de tactiek te beschrijven.
De verzoenende houding komt te midden van een golf van druk van donateurs en cryptogroepen, die hun uitgaven aan politieke doeleinden dit jaar enorm hebben verhoogd, evenals electorale zorgen bij Democraten over het vervreemden van de miljoenen Amerikanen die hebben geïnvesteerd in cryptocurrencies.”
Samengevat: het is politieke zelfmoord om je als politicus te keren tegen een onderwerp waarmee je een groep kiezers van je vervreemdt, zonder dat je er bij een andere electorale groep mee scoort. En al helemaal als de potentiële kiezers ook nog eens met honderden miljoenen dollars je campagnekas kunnen spekken.
Ik stuur deze nieuwsbrief vanuit Singapore, waar het gebied rondom Marina Bay de afgelopen week werd gedomineerd door de ruim twintigduizend bezoekers van Token2049, het grootste Web3-evenement ter wereld. Hoewel de conferentie officieel op donderdag eindigde gaan de meer dan 800(!) side-events nog steeds door. Solana hield aansluitend op vrijdag en zaterdag zelfs het eigen evenement Solana Breakpoint, notabene op het moment dat het Formule 1-weekend al in volle gang was.
‘Hate the game, don’t hate the players.’ Sommige vooroorlogse marketingtactieken zijn nog steeds actueel in de Web3-wereld
Vitalik Buterin ster van Token2049
Temidden van de gebruikelijke zelfpromotionele praatjes en non-discussies, viel er één spreker op: Vitalik Buterin, medeoprichter van Ethereum. Buterin benadrukte dat Ethereum, ooit geplaagd door trage en dure transacties die massale adoptie in de weg stonden, inmiddels grote aantallen transacties snel en goedkoop kan uitvoeren.
Buterin overschaduwde de inhoud van zijn eigen betoog vervolgens door een liedjeaan te heffen. Chantal Janzen zou over zijn zangkwaliteiten opmerken: ‘wat kan die knaap goed programmeren hè?’ Toch was het een innemend en zeldzaam menselijk moment op een verder door marketingteksten gedomineerd evenement.
Zo blijft het pijnlijk om topsporters als Lando Norris en Max Verstappen te zien aanschuiven in panels met hun crypto-sponsoren. McLaren wordt gesponsord door crypto-beurs OKX terwijl de concurrerende beurs Bybit een grote bijdrage levert aan het immense budget van Red Bull Racing.
Verstappen en Norris kopten infantiele vragen als ‘is teamwerk in Formule 1 net zo belangrijk als in het bedrijfsleven’ met groot gemak in. Het zou aardig zijn als Verstappen eens zou antwoorden: ‘wat fijn dat je het vraagt, die andere 900 medewerkers van het team klooien maar wat aan en ik doe eigenlijk alles zelf; ik plak de avond voor een race zelf de stickers op de wagen, pomp ’s ochtends de banden op en tank de wagen na de race ook weer netjes af‘.
Het blijft onduidelijk of er behalve het ego van de apetrots naast ‘zijn’ coureur op het podium paraderende sponsor, iemand wijzer wordt van zo’n soort verplichte kür. Andere crypto-sponsoren in de Formule 1 als Stake (Alfa Romeo), Tezos (Red Bull), Kraken (Williams) en Fantom (Alpine) waren minder zichtbaar.
“Deze film gaat over de Ethereum-blockchain en het ontwikkelaars-ecosysteem. Maar in werkelijkheid is het een kans om iets minder dan negentig minuten door te brengen met Vitalik, waarbij je meer over hem leert, hoe hij leeft, denkt en hoe hij is geworden wie hij nu is. Ik zit al bijna vijftien jaar in de blockchainsector. Ik ben een fan en houder van Bitcoin. Ik ben een fan en houder van Solana. Ik ben een fan en houder van Ethereum. Ik ben een fan en houder van vele andere protocollen, tokens en gemeenschappen. Ik zit volledig in dit alles. Maar ik moet zeggen dat Vitalik een speciale plek in mijn hoofd en hart heeft. Hij praat niet alleen mooie woorden; hij leeft naar zijn overtuigingen en leidt vanuit die principes. Hij is een heel bijzonder mens. En deze film weet dat op een geweldige manier te laten zien.”
Hopelijk is de film binnenkort voor het grote publiek te zien, want op dit moment kan dat alleen nog via een ingewikkelde streaming-service – die onchain is, uiteraard.
Solana met eigen telefoon
Token2049 besloeg vier verdiepingen aan stands en podia in het immense congrescentrum Marina Bay Sands, maar het voornaamste netwerken vond plaats tijdens de side-events. Het was dagenlang vrijwel onmogelijk om in de tientallen restaurants rond Marina Bay iets te eten of te drinken, omdat alle horeca-gelegenheden door bedrijven waren afgehuurd voor privé-evenementen.
Hoewel Token2049 officieel op donderdag eindigde, nam Solana het stokje over met de Solana Breakpoint-conferentie op vrijdag en zaterdag. Hier werd de Seeker geïntroduceerd, een mobiele telefoon die is geïntegreerd met het Solana-ecosysteem. Het koppelen van een eigen hardware-apparaat als een telefoon aan een crypto-ecosysteem biedt een nieuwe dimensie aan de groeiende diversiteit van Web3-toepassingen en in een door Apple, Samsung en Chinese telefoonmakers gedomineerde markt, is het een zeer dappere actie. Of het succesvol wordt, is een tweede.
Een ander thema dat tijdens Token2049 terugkwam, was de toenemende integratie van de Web3-industrie met de traditionele financiële sector, oftewel TradFi. Toch blijft de toekomst van het vanaf de zijde van TradFi gedwongen huwelijk vooralsnog onduidelijk, in elk geval tot na de Amerikaanse presidentsverkiezingen.
De Web3-wereld staat niet tussen koopman en dominee en hoopt vrijwel openlijk op een overwinning van Trump, die crypto-vriendelijker is dan Harris. Of zoals een Web3-insider uit India zei: ‘”Ik ben bruin en ik weet dat Trump niet van bruine mensen houdt; maar hij is pro-business en pro-crypto. Dus als hij wint en onze business helpt groeien, zorg ik dat ik mezelf help. Dan hebben we Kamala niet nodig.” Dit nogal cynische sentiment werd meerdere keren uitgesproken.
Spotlight 9: Nvidia blijft aan de leiding
Na de door de FED aangekondigde renteverlaging sloot de beurs op recordhoogte en de Amerikaanse banenmarkt deed het ook uitstekend. Het is interessant om het derde kwartaal af te sluiten door terug te blikken op de prestaties van de tech-aandelen in dit kalenderjaar tot nu toe.
Op driekwart van 2024 luidt de conclusie: Nvidia is geen eendagsvlieg
De duidelijke winnaar van dit jaar is zonder enige twijfel Nvidia, met ruim 140% stijging. Als we nog iets verder terugkijken wat het aankopen van aandelen Nvidia exact een jaar geleden zou hebben opgeleverd, is het succes van de chipmaker nog eclatanter. Want een investering van $4.351 in 100 aandelen Nvidia een jaar geleden zou vandaag $11.338 waard zijn, een winst van $6.987.
Nogmaals, ik herhaal het vrijwel iedere week, ik geef geen financieel advies, maar ik wil ook niet weglopen voor een m.i. onontkoombare conclusie: Nvidia kan de komende jaren vrijwel niet kapot doordat de vraag naar hun producten hoog zal blijven zolang de AI-hype onder de grote spelers als Microsoft, Google, Meta, Amazon en Oracle aanhoudt.
Pas als de grootste techbedrijven in de wereld gaan twijfelen aan het rendement van hun investeringen in AI, zal Nvidia lastiger kunnen groeien qua omzet en winst. Tot die tijd is het een marktleider zonder directe concurrent.
Overigens mag de ruim 60% stijging van Meta dit jaar niet onvermeld blijven. Hoewel dat deels is te verklaren door de forse correctie vorig jaar, blijven de marges van het door advertenties aangedreven netwerk onverminderd hoog.
TON snelste stijger in crypto
Ondanks de arrestatie van Telegram-oprichter Pavel Durov is de aan Telegram gelieerde TON dit jaar een fenomeen, met 144% stijging
Total3, een index die de marktkapitalisatie van de top 125 cryptocurrencies volgt, exclusief Bitcoin en ether (ETH), stond 5,68% hoger sinds de aankondiging van de renteverlaging. De marktkapitalisatie van Bitcoin steeg daarentegen slechts met 4,4%.
Het succes van TON, wat tegenwoordig staat voor The Open Network maar is voortgekomen uit Telegram Open Network, blijft gekoppeld aan de groei van Telegram. Er ontstaat inmiddels een heel ecosysteem van ‘Telegram Mini Apps’(TMA) rond Telegram die allerlei toepassingen mogelijk maken, van gaming tot fund raising, waarvan de TONcoin profiteert.
Vandaag wordt de enerverende week in Singapore afgesloten met de altijd spectaculaire Formule 1 Grand Prix op het Marina Bay circuit. Als voorprogramma van Lando Norris en Max Verstappen treden 30 Seconds to Mars (met multitalent Jared Leto) en Kylie Minogue op, terwijl na de race Lenny Kravitz gaat demonstreren hoe je cool blijft in een leren broek bij 30 graden en 80% luchtvochtigheid.
De reden dat deze nieuwsbrief later dan ooit verschijnt ligt in het feit dat ik urenlang lang heb zitten rekenen, want ik vertrouwde mijn rekensommen niet. De hond uitgelaten en toen nog een keer alles uitgerekend. Maar het resultaat blijft hetzelfde: wie vorig jaar de grootste tech-aandelen kocht, deed het qua rendement (+ 34%) slechter dan degene die focuste op AI-aandelen (96% stijging). Toch blijven zelfs AI-aandelen, al kies je de best presterende, ver achter bij de grote winnaar over het afgelopen jaar: crypto. En dan hadden we niet eens kritisch hoeven kiezen. Wie eind mei 2023 de negen grootste crypto tokens kocht, zou nu een rendement hebben behaald van 189%.
Mijn Spotlight 9, bestaand uit de grootste techaandelen en twee leidende cryptos, Bitcoin en Ethereum: gemiddeld +71% in het laatste jaar
Nvidia: technisch wonder en beursmirakel
Exact een jaar geleden schreef ik voor het eerst over Nvidia, dat toen 64% omzetstijging boekte ten opzichte van hetzelfde kwartaal in 2022. Nvidia presenteerde deze week jubelende kwartaalcijfers, met een omzetstijging van 262% en een oogverblindende winststijging van 462%. Het leek me een goed moment om Nvidia te vergelijken met andere techaandelen, AI-bedrijven en de grootste cryptos.
Wie met een nog iets langere lens naar Nvidia kijkt, bijvoorbeeld naar het aandeel sinds de beursgang van Nvidia begin 1999, zal net als ik verbluft zijn dat de aandelen zijn gestegen van een gesplitste prijs van $0,25 naar meer dan $939, wat een onvoorstelbare winst van 375.500% vertegenwoordigt. Driehonderdvijfenzeventigduizend procent. En een half.
Veel beleggers vonden Nvidia vorig jaar overgewaardeerd, met koerswinst-verhoudingen boven de zestig. De meeste techbeleggers hebben ook weinig op met crypto. Dus het vermoeden is dat heel weinig beleggers ‘mijn’ Spotlight 9 hebben gevolgd. Toegegeven: ik zelf ook niet! De deze week aangekondigde 10 for 1 stock split (1 kopen, 10 aandelen krijgen) maakt het aandeel NVDA veel toegankelijker voor kleine beleggers.
Haal je Nvidia, Bitcoin en Ethereum weg uit mijn (uiteraard zeer arbitraire) Spotlight 9, dan is het rendement van Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft en Tesla slechts 34%. Veel zogenaamde insiders hebben het vaak over FAANG (Facebook/Meta, Apple, Amazon, Netflix en Google/Alphabet), maar ik begrijp werkelijk niet waarom Netflix wel in dat zogenaamde mandje digitale marktleiders staat en Microsoft niet? Het is het grootste bedrijf ter wereld in marktwaarde en ook nog eens 49% aandeelhouder in OpenAI.
Ik dwaal af. De 34% koerswinst van Spotlight 9 aandelen zonder Nvidia, Bitcoin en Ethereum is uiteraard helemaal niet verkeerd. Maar wie gewoon een S&P 500 tracker had gekocht, maakte ook een zeer fijne 26.14% winst. Met lagere kosten en minder gedoe.
Het mandje aandelen dat ik heb samengesteld als ‘AI-aandelen’: 96.33% rendement in het laatste jaar
AI-aandelen verslaan Big Tech
Begin dit jaar probeerde ik met de AI Spotlight 9 een soort tegenhanger van Big Tech te maken, om hun prestaties snel te kunnen vergelijken. Alleen: Nvidia en Microsoft zijn de grootste spelers in AI en horen dus ook in de AI Spotlight 9, naast AMD, Broadcom, Crowdstrike, Gigabyte, Palantir, Snowflake en Super Micro.
Het is opvallend dat Super Micro het met liefst 303% koerswinst beter heeft gedaan dan Nvidia, met ‘slechts’ 173%. Simpelweg omdat Super Micro ondergewaardeerd was, onbekender en nu waarschijnlijk een tikje is overgewaardeerd.
Hoe heet de markt voor AI-bedrijven is, blijkt wel uit het feit dat wie op 1 januari dit mandje kocht van negen zeer subjectief door mij gekozen aandelen, die naar mijn mening profiteren van de AI-golf, liefst 64% rendement zou hebben geboekt. (Ik weet dat in elk geval één lezer het hele maandje heeft gekocht, maar opnieuw: zelf ben ik het niet.)
Om deze 64% in perspectief te plaatsen: dat is een rendement binnen vijf maanden, ten opzichte van 34% in een geheel jaar van de Big Tech aandelen in mijn ‘ouderwetse’ Spotlight 9: Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft en Tesla.
Niet AI, maar crypto eats the world
Heel even voelde ik me daarom slim, tot ik begon aan het derde ‘mandje’: crypto. Het blijkt het oude liedje. Als je poker speelt en je weet niet wie de sufferd aan tafel is, dan ben je het zelf. Let op:
De negen grootste cryptos gemeten naar marktwaarde in het laatste jaar: +189% en Solana als uitschieter met 750% stijging.
Dit zijn de prestaties van de negen grootste cryptocurrencies, gemeten naar marktwaarde, in de laatste 365 dagen. Toegegeven: het helpt dat deze meting plaatsvindt binnen 48 uur na de onverwachte goedkeuring van een Ethereum ETF door de Amerikaanse monetaire waakhonden, waarna de koersen opveerden.
Maar zelfs zonder deze recente wind in de rug is de cryptomarkt het laatste jaar enorm gestegen. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik het niet zag aankomen. Maar al dat lezen van white papers, jaarverslagen, interviews met topmensen en klanten ten spijt; ik had gewoon een mandje met de tien grootste cryptos moeten kopen en 189% koerswinst gemaakt zonder te hoeven nadenken. Let vooral op Solana, dat 750% steeg in een jaar!
Biden staakt strijd tegen crypto
De cryptomarkt heeft van alle kanten de wind mee. De rente doet niets geks en Donald Trump heeft al aangekondigd dat onder zijn bewind de cryptomarkt geen strobreed in de weg zal worden gelegd, tot grote irritatie van het Democratische kamp.
Het probleem voor de Democraten is dat de voortdurende tegenwerking van de cryptomarkt geen stemmen oplevert, maar wel stemmen kost. Politiek is dat een nutteloze strategie. Biden gaat dus geheid inbinden en de plotselinge goedkeuring van een Ethereum ETF kan niet los worden gezien van de nieuwe politieke windrichting.
Intussen blijft wel de vraag welke toepassingen daadwerkelijk innovatief zijn en enig nut hebben. Web3 games krijgen nog steeds veel aandacht, maar verkeren nog altijd in incubatiefase.
Wie zich verdiept in de ontwikkelingen in blockchain komt vaak de term RWAs tegen: Real World Assets, waar BlackRock grote belangstelling voor lijkt te hebben. Denk daarbij aan het tokenizen van bijvoorbeeld obligaties, vastgoed of, zoals het Tracer-project beoogt: carbon removal credits.
Afgelopen donderdag sprak ik met Chief Business Officer Gert-Jan Lasterie en Chief Technology Officer Philippe Tarbouriech in een webinar van ongeveer 45 minuten, dat hier is terug te zien.
Magie van Apple: omzet daalt, winstmarge stijgt, aandeel wint
“De rijen bij de flag ship store van Apple in Union Square en andere vestigingen over de hele wereld waren vroeger eindeloos lang, met hordes enthousiaste klanten die dagenlang kampeerden om als een van de eersten de nieuwste producten in handen te krijgen. Tien jaar geleden leek de Apple-hype onstuitbaar toen het bedrijf een gestage stroom hebbedingetjes onthulde.
Vandaag staat Apple echter op een kruispunt. Terwijl het in Cupertino, Californië gevestigde bedrijf worstelt om het enthousiasme van consumenten voor zijn producten van het afgelopen decennium nieuw leven in te blazen, meldde Apple zijn grootste kwartaalomzetdaling in meer dan een jaar.”
Zowel Reuters als de Washington Post wringen zich in bochten om toe te lichten hoe het kan dat het aandeel Apple steeg, nadat bij de kwartaalcijfers werd bekend gemaakt dat de omzet opnieuw was gedaald; met vier procent zelfs ten opzichte van een jaar eerder, tot $90.75 miljard. De nettowinst daalde echter slechts met twee procent, tot $23.64 miljard. Analisten leidden hieruit af dat Apple verhoogde winstgevendheid komt omdat het bedrijf efficiënter is geworden. Toch is de vraag voor Apple: ‘What’s next?’
Crypto krabbelt overeind
In bovenstaande grafiek lijkt Bitcoin te ontbreken, maar de koerswijziging was minder dan een procent en dat is voor het blote oog niet waarneembaar. Ethereum daalde harder, maar over de gehele week bezien zullen crypto-enthousiastelingen verheugd zijn dat Bitcoin weer klom naar boven de $60.000 en Ethereum opkrabbelde tot boven de $3.000.
Sommige technisch analisten zijn ervan overtuigd dat altcoin-seizoen aanstaande is, maar minder optimistische zielen maken zich zorgen over de poging van de Amerikaanse SEC waarin wordt getracht om Ethereum te classificeren als een security, een belegging. Dat is onzin, maar daarover later meer in de podcast, die gepland staat voor lancering in juni.
Mammoth in IJsland: een voorbeeld van direct air capture (DAC) en koolstofopslag
Decarbonisatie, het verwijderen van koolstof, is uitgegroeid tot een kritiek instrument in de strijd tegen klimaatverandering, maar het lijkt ook veelbelovend als middel voor wereldwijde economische versnelling.
Als dat niet klinkt als een zin die ik vlot uit mijn toetsenbord laat rollen, dan klopt dat: het is een citaat uit het uitstekende rapport van McKinsey: ‘Carbon removals: how to scale a new gigaton industry.’ Dit rapport uit december vorig jaar had ik gemist, tot ik afgelopen week deze fascinerende podcast van McKinsey-mensen beluisterde en zocht naar meer informatie.
McKinsey focust op CO2 verwijdering
De altijd kritische McKinseyianen vinden vast dat ik hun onderzoek tekort doe in mijn samenvatting, maar uit hun rapport en de podcast kunnen een paar conclusies worden getrokken:
Koolstofkredieten spelen een cruciale rol bij het behalen van de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs (COP21). Koolstofkredieten stellen bedrijven in staat hun uitstoot te compenseren en klimaatneutraliteit te bereiken. Voor elke ton CO2 die een bedrijf reduceert of voorkomt, kan een krediet worden uitgegeven dat verhandeld wordt op de koolstofmarkt. Dit stimuleert innovatie en groene technologieën.
Er is grote twijfel over de kwaliteit van veel van de huidige koolstofkredieten, met name van het type oerbos waarbij credits worden uitgegeven voor het niet omhakken van bomen die er al jarenlang staan.
Op technologie gebaseerde verwijderings-methoden worden steeds belangrijker en zelfs goedkoper, dan natuurlijke oplossingen zoals herbebossing.
De capaciteit voor CO2-verwijdering (CDR genoemd, voor carbon dioxide removal) is nog ver van de benodigde gigaton-schaal om rond 2050 een CO2 neutrale wereld te bereiken.
Er is behoefte aan meer transparantie bij het verifiëren van de echtheid en duur van CO2-verwijdering, het vergroten van de liquiditeit voor efficiëntere handel, en het standaardiseren van kwaliteits- en validatieprocessen over verschillende markten. Het aanpakken van deze problemen zal de integriteit van carbon credits vergroten, scepsis verminderen en de markt vergroten.
McKinsey zou McKinsey niet zijn, als het rapport dat ze produceren niet een gigantische markt zou betreffen: en jawel, volgens de kritische McKinsey-geesten wordt deze CDR markt van technologie die CO2 verwijdert, liefst $1.2 biljoen groot: twaalfduizend miljard. In 2050 weliswaar, maar ik houd ze eraan.
De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik zo opgetogen ben over het rapport en de podcast van McKinsey, omdat ik een project steun dat precies de geïdentificeerde problemen aanpakt en helpt een markt te ontwikkelen die volgens McKinsey dus tot een nieuwe gigaton-industrie uitgroeit: Tracer.
Tracer is het antwoord op de vraag: hoe schaal je de carbon credit markt van klein, ondoorzichtig en zonder liquiditeit, naar enorm, transparant en liquide? Dat is bijzonder, want tot nu toe zijn de oplossingen namelijk óf liquide óf transparant. Óf efficiënt óf betrouwbaar.
Tracer lost dat op met de elegantie van één smart contract, waarbinnen – dat moet gezegd – wel het maximale wordt gehaald uit wat er momenteel mogelijk is qua smart contracts. Voor de liefhebbers: de “secret sauce” is de combinatie van een fungible en een non-fungible token in hetzelfde smart contract waardoor het mogelijk wordt om kopers één portfolio te bieden met meerdere projecten als bron van de koolstofkredieten.
Vergelijk het met een ‘mandje’ aandelen bij fondsbeleggers. Op die manier carbon credits kopen van verschillende bronnen was tot dusver niet mogelijk, wat deze markt een hel maakte voor bedrijven die grote hoeveelheden credits inkopen.
Persistentie is de sleutel
Zo verzuchtte vorige week tijdens de GenZero Summit in Singapore de Chief Impact Officer van Salesforce, Suzanne DiBianca, dat ze bij aankoop van carbon credits voor miljoenen dollars als documentatie ‘een paar PDF-jes en met wat geluk nog een Excel-spreadsheet’ ontvangt. Alsof het 1998 is, maar dan in een miljardenmarkt!
Het bijzondere aan Tracer vind ik dat het grote kopers zoals Salesforce een oplossing biedt die juist wel de gevraagde volledige transparantie levert, door middel van een beoordelingsmodel gebaseerd op ‘persistentie‘; daarmee wordt gedoeld op de duur van de verwijdering van de koolstof. Door die persistentie als belangrijkste factor te kiezen – want sommige projecten zorgen voor verwijdering van honderd jaar en anderen van tienduizend jaar – wordt er ook gelijk voor gezorgd dat grote hoeveelheden CO2-verwijderingscredits makkelijk vergelijkbaar en dus verhandelbaar zijn.
Combineer dat met een makkelijk te begrijpen business model om het ecosysteem uit te bouwen (een percentage van het aantal gecreëerde carbon removal credits bij gebruik van het smart contract) en houders van de TRCR governance-token te belonen voor hun bijdragen, en je hebt een propositie waar ik wel van opknap.
Mij wel bellen
Ik deel dit niet alleen omdat het zelden voorkomt dat ik het zo hartgrondig eens ben met de McKinsey-mensen, die vaak enorm uitblinken in achteraf de toekomst goed voorspellen. Ik bedoel: zoek maar een McKinsey rapport uit pakweg 1994 waarin de doorbraak van het internet wordt voorspeld… precies. Maar ik dwaal af.
Want ik deel deze informatie vandaag omdat Tracer de mogelijkheid biedt om voor 31 mei tegen een early movers-fee mee te doen, dat is blijkbaar blockchain speak voor ‘zacht-prijsje-als-je-snel-bent-vriend’, voordat de public sale deze zomer start.
De eerste informatie over hoe je kunt mee doen met Tracer staat hier in het Nederlands en hier in het Engels. Ik ken het internationale team, dat onder aanvoering staat van Chief Business Officer Gert-Jan Lasterie (Flabber, Coolblue, Mediahuis en auteur van dit standaardwerk over cryptovaluta) en verder bestaat uit specialisten uit de VS, Frankrijk, Singapore en Taiwan.
Schroom niet om contact met mij op te nemen, want al ben ik geen expert in deze materie, ik licht graag toe waarom ik Tracer zo fanatiek ondersteun en mensen uitnodig hetzelfde te doen.
Deze week vonden twee schijnbaar onvergelijkbare congressen plaats: het Singaporese staatsfonds Temasek organiseerde EcoSperity in Singapore en in het verzonken Dubai werd Token 2049 gehouden, het halfjaarlijkse feestje van de cryptofans. In Dubai ging het vooral over Bitcoin en in Singapore over koolstofkredieten, carbon credits. Twee ondoorzichtige, matig gereguleerde markten die vanwege hun onmiskenbare nut toch miljarden van investeerders aantrekken.
De week van de Bitcoin-halving tijdens de GenZero klimaatconferentie
Zelf was ik in Singapore bij de Climate Summit 2024, onderdeel van EcoSperity, georganiseerd door Temasek-dochter GenZero, dat met vijf miljard dollar probeert investeringen te doen die klimaatverandering tegengaan. Het ging bij deze klimaatconferentie afgelopen week vaak over de twijfel die in de ‘climate tech-sector‘ is ontstaan over de kwaliteit van carbon credits sinds The Guardian en Die Zeit er vorig jaar vernietigende artikelen over publiceerden.
In plaats van fossiele brandstoffen uit te faseren, zijn er jaren verloren gegaan en is enorm veel geïnvesteerd in de vage koolstofcompensatieschema’s die koolstof verhandelen, beperken en opvangen, zonder de CO2-uitstoot die zorgt voor de klimaatopwarming daadwerkelijk te verminderen.
De vrijwillige markt voor carbon credits (voluntary carbon market, VCM) is naar schatting zo’n twee miljard dollar per jaar groot en bestaat uit een complex netwerk van ontwikkelaars, registers, handelaren, makelaars en investeerders, waardoor het lastig is om de effectiviteit van compensatieprojecten vast te stellen.
Een dor park verwijdert geen CO2
Eerder trok komiek John Oliver, de Engelstalige tegenhanger van Arjen Lubach maar dan met slechter haar, in zijn show Last Week Tonight fors van leer tegen de luchtfietserij in carbon credits die vooral was ontstaan na COP21, de klimaatconferentie in Parijs. Daar spraken in 2015 bijna tweehonderd landen af dat carbon credits het belangrijkste instrument zijn om de opwarming van de aarde te beperken tot anderhalve graad.
Ik was een aantal dagen aanwezig bij COP21 in Parijs en heb toen uren geluisterd naar experts die uitlegden hoe het ‘beperk en verhandel’-systeem zou gaan leiden tot minder CO2-uitstoot, maar begreep er weinig van. Helaas terecht, want uit onderzoek blijkt dat bosbouwcompensatieprojecten, goedgekeurd door ’s werelds grootste certificeringsinstanties en gebruikt door Disney, Shell, Gucci en andere grote bedrijven, grotendeels waardeloos zijn en de opwarming van de aarde zelfs kunnen verergeren.
De recente kritische mediageluiden hebben veel effect gehad, want de tijd dat een leipe dictator een dor park kon aanwijzen waarvan vervolgens de niet bestaande carbon credits meerdere keren werden verkocht aan bijvoorbeeld een niets vermoedende Europese boerenleenbank, waarna de bomen alsnog werden gekapt en het hout verkocht, lijkt voorgoed voorbij.
Er heerst brede consensus dat compensaties uitsluitend emissies moeten compenseren die onmogelijk te vermijden zijn. De focus moet echter liggen op manieren om CO2 blijvend uit de atmosfeer te halen, want alleen beperking van uitstoot is niet genoeg. Projecten die CO2 permanent verwijderen leveren geen carbon credits op, maar de veel relevantere carbon removal credits.
Juist door het ontstaan van carbon removal credits is de verwachting van onder andere Morgan Stanley dat de markt van carbon credits in 2030 zal zijn vervijftigvoudigd naar honderd miljard dollar. De gedachte is simpel: koolstof wordt steeds duurder, want fiscaal zwaarder belast, hetgeen in combinatie met hogere kwaliteit carbon removal credits zal leiden tot veel meer vraag tegen een hogere prijs, die wordt opgelegd door overheden.
Met excuses voor alle afkortingen, want mensen in deze tak van sport zeggen liefst dat hun lupa in de liboza zit in plaats van lunchpakket in de linkerbovenzak, maar goede voorbeelden van carbon removal projecten zijn:
Bio-energie met afvang en opslag van koolstof (BECCS): Deze technologie vangt CO2-uitstoot van biomassacentrales af en slaat deze ondergronds op.
Directe Luchtcaptatie (DAC): Dit zijn technologieën die koolstofdioxide rechtstreeks uit de lucht afvangen. De opgevangen koolstof kan vervolgens ondergronds worden opgeslagen of worden gebruikt voor de productie van koolstofarme brandstoffen.
Oceaan fertilisatie, of oceanische bemesting (OF): Oceanische bemesting omvat het toevoegen van voedingsstoffen, meestal ijzer, aan de oceaan met het doel de groei van fytoplankton te stimuleren; en voor wie net als ik niet geheel thuis is in de magische wereld van fytoplankton, dat zijn microscopische zeeplanten die koolstofdioxide opnemen door fotosynthese. Wanneer dit fytoplankton sterft en naar de oceaanbodem zinkt, kan het de vastgelegde koolstof meedragen en deze voor lange perioden opslaan.
Hoewel er nog meer onderzoek moet worden gedaan naar mogelijke lange termijn effecten van oceaan fertilisatie, lijkt dit een zeer goedkope en effectieve manier om koolstof te verwijderen en klimaatopwarming tegen te gaan.
Voor wie meer wil weten over de noodzaak van carbon credits en de problematiek rond de kwaliteit ervan, heb ik dit artikel geschreven met korte samenvattingen van zeven relevante publicaties van ondermeer Morgan Stanley, Harvard Business Review en S&P Global.)
Bron: IEA
Hoe realiseren en financieren we CO2 opvang?
Bedrijven richten zich, met het naderen van hun streefdata voor ‘net zero’-emissies, steeds meer op carbon credits om hun doelstellingen te behalen. Op dit moment is de markt voor carbon credits met eerder genoemde twee miljard dollar wereldwijd echter veel te klein om de volledige impact van bedrijven op het milieu te verkleinen.
Het kwam in eerste instantie vreemd over dat juist Sharp, die de miljarden beheert van twee van ’s werelds grootste investeerders, een oproep doet aan andere bedrijven om ontwikkelaars van klimaattechnologie te financieren. Maar ze had een punt, dat werd geïllustreerd door Henrik Wareborn van het duurzame brandstoffentechnologiebedrijf Velocys.
Wareborn sloot een liefst 15-jarige afnameovereenkomst met Southwest Airlines. Deze overeenkomst werd al in november 2021 getekend, jaren voordat Velocys’ bioraffinaderij commercieel brandstof gaat leveren. Southwest Airlines financiert dus feitelijk de creatie van klimaat-technologie die het zelf gaat gebruiken.
Sharp noemde als tweede voorbeeld een miljardenlening van het Amerikaanse Department of Energy aan Monolith, een bedrijf in schone waterstof en materialen dat door Decarbonization Partners werd gefinancierd. Met dit geld kon Monolith zijn productiefaciliteiten in Nebraska uitbreiden en Michelin en Goodyear, twee van ’s werelds grootste bandenfabrikanten, als klanten verwelkomen.
“Dit is een voorbeeld van hoe bedrijven ook een rol kunnen spelen, niet door het project zelf te financieren, maar door het project veiliger en investeerbaarder te maken via dit soort afname-overeenkomsten.” aldus Sharp. Investeerders zullen immers sneller investeren in een startup die al omzetgaranties heeft van multinationals.
Tesla haalde in 2023 1.8 miljard dollar omzet uit carbon credits
De Amerikaanse giganten Apple, Tesla en Salesforce lopen ieder op eigen manier voorop bij het gebruik van carbon credits. Apple maakte door gebruik van carbon credits de Apple Watch het eerste ‘carbon neutrale’-product.
Tesla haalde bijna 1.8 miljard dollar omzet uit carbon credits in 2023
Tesla verkoopt zelfs carbon credits, vorig jaar voor een recordbedrag van liefst 1.8 miljard waarmee de totale omzet die Tesla sinds 2009 behaalde uit carbon credits uitkwam op bijna negen miljard dollar.
Tot mijn ontzetting bekende Salesforce’s Chief Impact Officer Suzanne DiBianca dinsdag tijdens de Climate Summit dat de markt van carbon credits nog zo in de kinderschoenen staat, dat het bedrijf na aankoop van carbon credits als transactiebewijs PDF-jes ontvangt met als het meezit nog een paar spreadsheets. Hierbij gebruikt elk register (zoals Verra, Gold Standard of American Carbon Registry) ook nog eens een eigen classificatiesysteem van carbon credits, waardoor standaardisering en vergelijking moeilijk, zo niet onmogelijk wordt.
Drie aanbevelingen uit Oxford
Een multidisciplinair team van de universiteit van Oxford publiceerde onlangs een vernieuwde versie van hun carbon credit handleiding voor bedrijven, genaamd de Oxford Offsetting Principles ‘flagship guidance’ – duidelijk geen tips van de LTS Zwak- en Wisselstroom uit Lutjebroek.
Geef prioriteit aan het verminderen van uw directe en indirecte emissies: verminder de noodzaak tot compensatie.
Zorg voor de integriteit van koolstofcredits: credits moeten worden gemeten, gerapporteerd, geverifieerd en correct worden verantwoord. Investeringen die credits genereren, moeten aantoonbaar leiden tot additionele resultaten die niet zouden zijn gerealiseerd zonder die investering, een laag risico op terugval hebben en negatieve impact op mens en milieu vermijden.
Zorg voor transparantie – Maak uw huidige emissies, boekhoud- en verificatiepraktijken, doelstellingen en transitieplannen om netto-nul te bereiken openbaar, evenals het type credits dat u gebruikt, uw selectieproces en de verificatieprocessen die aan de credits zijn gekoppeld.
Je voelt het al aankomen: er is voorzover mij bekend vrijwel geen bedrijf in de wereld dat zich aan deze aanbevelingen houdt. Juist het openbaar maken, de derde aanbeveling, zou wettelijk vereist moeten worden, net zoals jaarcijfers moeten worden gepubliceerd.
Een wereld te winnen voor blockchain
Uiteraard moeten bedrijven zelf zorgdragen voor het verminderen van hun emissies. Maar juist bij het vastleggen, rapporteren en verantwoorden kunnen de transparantie en ‘onveranderlijkheid’ (immutability in blockchainspeak) van blockchain van cruciale waarde zijn voor het gehele carbon ecosysteem.
Het belangrijkste is dat de bron, de ‘veroorzaker’ van de CO2 verwijdering, helder zichtbaar is en de verwijdering permanent is. Door het juiste gebruik van blockchaintechnologie kan een markt ontstaan waarbij, om een eerder genoemd voorbeeld aan te halen, luchtvaartmaatschappijen de ontwikkeling van sustainable aviation fuel (SAF) voorfinancieren, zoals Velocys wordt betaald door Southwest Airlines. Dan hoeven overheden niet in te springen en alleen de druk opvoeren door belasting op koolstofuitstoot te verhogen.
Crypto ontmoet klimaat
Recent werd de VN-klimaatconferentie COP28 gehouden in Dubai, waar deze week crypto-congres Token 2049 plaatsvond. Terwijl tegelijkertijd de Ecosperity Week in het iconische Marina Bay Sands in Singapore werd georganiseerd, waar in september, niet geheel toevallig vlak voor de Formule 1 race, de Aziatische editie van Token 2049 wordt gehouden. Wellicht onderstreept het feit dat crypto-events plaatsvinden op dezelfde plek als klimaatconferenties, dat het niet zulke verschillende werelden zijn als vaak wordt gedacht.
Klimaat speelde overigens een grote rol tijdens de dagen voorafgaand aan Token 2049, toen aanhoudende regenbuien in de Golfregio zorgden voor enorme overstromingen in Dubai en het luchtverkeer grote problemen ondervond. Ook de voorbereidingen op Token 2049 vielen letterlijk in het water met overstroomde beursstands, maar het evenement vond zonder verdere grote problemen plaats.
Symbolisch halving moment
Het was bijna symbolisch dat de meest recente Bitcoin halving vrijdag plaatsvond tijdens Token 2049. Het Zeeuws-Turkse crypto-icoon Meltem Demirors legde op CNBC uit waarom de halving belangrijk is.
Terwijl de aandacht bij de halving uiteraard gericht is op de verwachte prijsstijging van Bitcoin, die al spectaculair was sinds de Bitcoin ETF’s ruim tien miljard dollar van beleggers aantrokken dit jaar, heeft de halving ook een interessant ‘energie-effect’.
Doordat de miners van Bitcoin na de halving minder verdienen, zal opnieuw sterk worden gekeken naar de kosten. Hierdoor is de verwachting, aldus Demirors, dat miners op zoek zullen gaan naar lagere energiekosten, naar meer duurzame energie en tevens hun machines zullen aanzetten tijdens daluren op het energienetwerk. Hopelijk wordt daarmee de CO2 uitstoot van Bitcoin verminderd.
Demirors wijst erop dat het ongebruikelijk is dat Bitcoin een nieuw hoogtepunt bereikte in maart, vlak voor de Bitcoin-halving, terwijl bij de laatste twee halvings het nieuwe hoogtepunt van Bitcoin negen tot twaalf maanden na de halving werd bereikt. Daarom betwijfelt ze of Bitcoin, zoals velen verwachten, snel door zal stijgen naar een nieuwe recordkoers richting de honderdduizend dollar.
Van iets grotere afstand bezien is het belangrijk om de bewegingen van het hele grote geld te volgen. Dan valt op dat BlackRock, ’s werelds grootste investeerder met tien biljoen (tienduizend miljard) dollar belegd vermogen, heel actief is geworden op beide markten: Bitcoin en carbon removal technologie.
