Welkom bij de honderdste editie van deze nieuwsbrief. Wat begon als een paar losse blogposts werd ruim twee jaar geleden een nieuwsbrief over de invloed van tech en innovaties, mede omdat BNR mijn bericht oppikte over de problemen bij ’s werelds grootste cryptobeurs Binance.

Deze persoonlijke mijlpaal is geen moment voor nostalgie dus ik wil niet uitgebreid terugblikken, maar een paar conclusies trekken over wat er sinds de eerste nieuwsbrief in de wereld is veranderd.  Van de dominantie van AI en de volwassenwording van crypto tot de geopolitieke macht van chips: deze editie is een momentopname én vooruitblik. Want uiteraard heb ik de pretentie om enkele voorspellingen te kunnen doen waarover we ons kunnen verkneukelen in editie 200.

Dank aan alle lezers van de Nederlandstalige nieuwsbrief, de bijna duizend lezers die de Engelstalige versie volgen op LinkedIn zonder flauwe grappen over Ali B. en Marco B. (daar heten ze zoals het hoort P. Diddy en R. Kelly) en ook dank aan de volgers van Marketing Report, waar deze nieuwsbrief wekelijks wordt gedeeld.

Onderwerpen in deze editie:

• AI is overal – matig tot slecht
• Crypto vooral populair als IPO
• Techbro’s steeds irritanter
• Van Silicon Valley naar de wereld
• AI via LLMs eerder Zwitsers zakmes dan nieuwe stoommachine
• Microsoft gelooft in OpenAI voor eigen omzet en beurswaarde
• Waarom de meeste AI-bedrijven worden overgenomen
• Crypto van alternatief geld naar ‘enabling layer’
• Regulering van AI is onvermijdelijk

1. AI is overal – matig tot slecht

Op plek 1 een open deur: in 2022 was AI nog iets voor ontwikkelaars, exotische startups en snuggere onderzoeksinstituten, maar in 2023 veranderde alles met de introductie van ChatGPT, dat in recordtijd honderden miljoenen gebruikers trok. Wat gebeurde met internet in de jaren negentig en smartphones in de laatste twintig jaar, voltrekt zich sindsdien met AI; alleen sneller. Juist omdat door internet en smartphones het gebruik van AI extreem laagdrempelig is geworden.

Tegelijkertijd blijft effectief gebruik van AI ver achter bij de verwachtingen. Diverse onderzoeken tonen aan dat met name het bedrijfsleven worstelt met de vraag hoe AI praktisch en nuttig kan worden ingezet. Op dit moment is het dermate droevig gesteld met zakelijk AI-gebruik dat de meest gehoorde reactie op deze nieuwsbrief luidt: ‘je schrijft hem duidelijk niet met AI.’ Oftewel; teksten die met AI worden geschreven zijn duidelijk herkenbaar als clichématig en onpersoonlijk. Iedereen heeft zo’n collega die elke tweede zin eindigt – met zo’n irritant streepje aan het einde.

Onlangs publiceerde MIT een uitstekend onderzoek dat bevestigde wat alom werd gevreesd: de huidige generatie AI-tools maakt mensen dommer. Mensen die zonder hulpmiddelen schreven, gebruikten hun hersenen het meest. Mensen die AI gebruikten, waren minder actief met hun hoofd, onthielden minder en voelden zich minder betrokken bij hun eigen tekst. Ze konden ook minder goed uitleggen wat ze zelf hadden geschreven. AI maakt schrijven makkelijker, maar blijkt op langere termijn slecht voor het leerproces en denkvermogen.

2. Crypto nu serieuze beleggingsklasse – vooral als IPO

Wie deze nieuwsbrief vanaf het begin leest, heeft de stijging van Bitcoin meegemaakt van $15.000 naar ruim boven de $100.000. Ik geef geen beleggingsadvies – mijn podcast met dr. Nisheta Sachdev heet niet toevallig NFA: Not Financial Advice – maar het blijft bijzonder dat Bitcoin in die paar jaar ruim 500% is gestegen. Voor de cryptofreaks is het lastig te accepteren dat het aandeel Nvidia het in dezelfde periode nog veel beter deed, of dat zelfs Microsoft beter presteerde dan de nummer twee in crypto, Ethereum.

Maar los van het onweerlegbare financiële rendement, verwijt ik mezelf dat ik er blijkbaar niet in ben geslaagd om duidelijk te maken waarom blockchain-toepassingen, met cryptovaluta als meest bekende verschijningsvorm, zo fascinerend zijn. De kern van blockchain zit m.i. in twee aspecten: allereerst de decentralisatie, het ontbreken van een centrale schakel die een ecosysteem kan beheersen.

Een goede blockchain kent geen Bezos of Zuckerberg als tsaar op de troon. Bitcoin is daarvan het mooiste voorbeeld, want niemand weet daarvan zelfs wie de oprichter is. Het systeem functioneert op basis van het tweede fascinerende aspect van blokchain: smart contracts. (Ik probeer Engelse termen zoveel mogelijk te vermijden, maar ‘slimme contracten’ vind ik net zo stom als een helicopter vertalen als ‘wentelwiek’.)

Deze geprogrammeerde overeenkomsten sluiten de tussenkomst van een tussenpersoon volledig uit. Geen pannenkoek notaris die voor een paar duizend Euro twee keer ‘kopieer en plak’ op een akte doet.  Hierdoor kan het aantal frictieloze transacties in blockchains eenvoudig verveelvoudigen.

Toegegeven: het aantal goede blockchain-toepassingen buiten de financiële wereld is tot dusver te beperkt gebleven en de speculatie op gekkigheden als memecoins heeft zelfs de president van de VS een miljard opgeleverd. Maar voor wie twijfelt aan het belang en de groei van crypto, wijs ik graag op de uitstekende pagina van investeringsmaatschappij Andreessen Horowitz getiteld ‘5 charts that explain crypto right now.’ Geloof mij gerust niet, maar onderzoek waarom de investeerder achter Facebook, Twitter, Airbnb, Instagram, Skype, Slack en Pinterest ook zo groot in cryptobeurs Coinbase en nog tientallen andere cryptobedrijven is gestapt.

Hoe ironisch is het dat IPO’s van cryptobedrijven in 2025 de meest gewilde beleggingen zijn op Wall Street. Of, zoals Barron’s het verwoordt: “Circle Stock Went Gangbusters. Crypto IPOs Are the Next Big Thing.”

3. Techbro’s zijn onuitstaanbaar

De Amsterdamse filosoof Wim Kieft concludeert doorgaans terecht over een doorgeslagen figuur: ‘hij is een beetje teveel in zichzelf gaan geloven.’ Bij Elon Musk is dat proces al jaren aan de gang en misschien is hij daarom liefst 47 keer ter sprake gekomen in 100 nieuwsbrieven. Van zijn overname van Twitter tot Groks neiging om een foto van een hondenshow te gebruiken om aandacht te vragen voor vermeende blanke genocide in Zuid-Afrika: Musk is de meest betrouwbare bron voor content die je niet kunt verzinnen. Maar ik blijf pleiten voor beoordeling van de man op zijn werk, niet op zijn extracurriculaire activiteiten.

OpenAI CEO Sam Altman is na Musk het meest genoemd in deze nieuwsbrief (39 vermeldingen), maar het feit dat zijn naam nog moet worden voorafgegaan door een functietitel geeft de beperking aan van zijn roem. Altman doet er alles aan om zich te profileren als de messias van het AI-tijdperk, maar heeft te weinig historisch besef om zich te realiseren hoe het doorgaans afloopt met een messias. Van de aankondiging van het vijfhonderd biljoen dollar kostende Stargate-project in de Oval Office tot een drie miljoen kostende video waarin hij koffie drinkt, Altman zit continu hoog op de irritatiegrens.

Er zijn inmiddels twee uitstekende boeken verschenen waarin het dubieuze karakter van Altman ruim wordt uitgemeten. Mark Zuckerberg is gladder dan een aal in een emmer snot gedompeld in een vat motorolie in een badkuip vol groene zeep, maar wie Sam Altman een weekend op zijn huis laat passen moet niet verbaasd zijn als bij terugkomst je huis is verkocht, de opbrengst op Altmans rekening staat en hij je verzekert dat je gelukkiger bent met minder bezit en de wereld er beter van wordt.

4. Van Silicon Valley naar de wereld

De berichtgeving over technologie en innovatie is geëvolueerd van Silicon Valley naar de rest van de wereld, van Abu Dhabi als mogelijke thuisbasis van ’s werelds grootste AI-datacenter, tot Singapore dat AI-toepassingen test samen met Zuid-Korea en China met het verrassende DeepSeek. Elke politicus begrijpt dat het land dat AI en ‘compute’ (datacenters) beheerst, een wereldmacht kan worden.

Technologie ligt nu het hart van geopolitiek, van chipbeperkingen voor China tot subsidiewedlopen voor AI-startups. Door het toenemende belang van technologie ontstaat tussen overheden en tech-bedrijven een soort kruising van een paringsdans en een verwurging: Nvidia en ASML kunnen niet exporteren naar China zonder toestemming van Trump en van wie er ook leiding moge geven aan de Nederlandse regering; maar tegelijkertijd kan Trump niet zonder de donaties van tech-bedrijven aan de Republikeinse partij en moet de Nederlandse economie innoveren om te blijven groeien. Musk doorzag die wederzijdse afhankelijkheid en doneerde zichzelf naar een machtspositie binnen de Amerikaanse regering.

Degene die de rekenkracht, de datacenters en de chips bezit, heeft de macht. Europa loopt achter, China wil een onafhankelijke grootmacht worden en de VS domineert de top. Tech is niet langer een industrie, het is de kerninfrastructuur van alles wat een samenleving draaiend houdt, van zorg tot defensie en alles dat daartussen zit.

De voorspellingen

Tot zover de analyse van waar we op dit moment staan. Dit zijn conclusies en voorspellingen voor de periode tijdens de volgende honderd edities van deze nieuwsbrief:

1. AI via LLMs eerder Zwitsers zakmes dan nieuwe stoommachine

De stofwolk die mensen als Altman opwerpen suggereert dat LLMs zoals ChatGPT en DeepSeek net zo fundamenteel zullen zijn als het internet. De realiteit is anders. LLMs zijn soms indrukwekkend, maar blijven ondanks de honderden miljarden investeringen tekort schieten. Vanuit kostenoogpunt bezien zijn de huidige generatie LLM’s een digitale variant van onder de douche gaan staan met briefjes van honderd, die in stukjes scheuren en hopen dat er wat blijft liggen op het doucheputje.

De huidige LLM’s verhogen productiviteit, maar creëren geen nieuwe netwerkeffecten. Het is nog steeds niet bewezen dat een miljard gebruikers van ChatGPT een beter product genereert dan een miljoen gebruikers. Vergelijk dat met sociale media, waarbij de waarde voor elke gebruiker toeneemt met elke nieuwe gebruiker.

De huidige generatie LLM’s heeft geen duidelijke verdedigbare concurrentiepositie, wat de Amerikanen zo mooi omschrijven als een slotgracht. (Ik moet er altijd om grinniken dat Amerikanen een specifiek woord hebben voor dit begrip dat Europese talen niet kennen, terwijl de VS geen kastelen of slotgrachten heeft, tenzij je Disneyland meetelt.)

De grote LLM’s OpenAI, Claude van Anthropic, Google Gemini, DeepSeek, Mistral en Meta’s Llama, hebben eerder allemaal een andere doelgroep dan dat ze zich van elkaar onderscheiden op fundamenteel andere aanpak of kwaliteit. Ethan Mollick heeft daar een handig overzicht van gemaakt. In Nederland biedt de gratis wekelijkse nieuwsbrief van NXTLI de beste praktische tips voor toepassing van AI in de praktijk.

Als er in de komende tien jaar vormen doorbreken van de veelbesproken AGI (Algemene Kunstmatige Intelligentie) of veelgeroemde Superintelligentie, zullen die niet voortkomen uit het voortdurend opschalen van LLMs of LRMs. Het verschil tussen LLMs, die een direct antwoord geven op basis van patroonherkenning en LRMs die eerst stap voor stap redeneren voordat ze antwoorden, wordt door AI-profeten als Sam Altman aangegrepen als bewijs dat die methodiek snel zal leiden tot AGI of Superintelligentie. Maar Apple en Microsoft denken daar heel anders over.

Wat Apple schrijft over AI, is belangrijker dan wat het doet

Een paar weken geleden publiceerde een aantal Apple-medewerkers een veelbesproken onderzoek waaruit bleek dat de nieuwe generatie LRM’s bij eenvoudige taken niet beter presteren dan gewone AI, bij gemiddelde moeilijkheid wel voordelen hebben, maar bij erg moeilijke problemen volledig falen. Ook bleek dat ze geen duidelijke rekenregels gebruiken en soms tegenstrijdig redeneren. Het onderzoek toont aan dat deze modellen anders denken dan alom werd gedacht en roept fundamentele vragen op over hoe goed ze echt kunnen redeneren.

De AI-meute sloeg volledig op hol en wees op de afzender, alleen omdat Apple tot nog toe faalt met eigen AI-toepassingen. Maar dat maakt de analyse en de conclusie niet minder correct. Toen werd het pas echt leuk: op X werd door allerlei zelfbenoemde AI-experts een onderzoek geciteerd van ene C. Opus en A. Lawsen, waaruit zou blijken dat het onderzoek van Apple van geen kant deugde.

Klein probleempje: het was geen echt onderzoek, maar een grap van Alex Lawsen die Anthropic’s Claude had gebruikt om wat tegenwerpingen op het onderzoek van Apple te verzinnen. Nicholas Thompson van The Atlantic legt haarfijn uit hoe ridicuul het is dat AI-experts niet beseffen dat ze een nep-onderzoek citeren dat is gemaakt met AI, zonder het onderzoek inhoudelijk te doorgronden. Dit als onderstreping van mijn eerste punt in deze nieuwsbrief: AI wordt overal gebruikt – maar vooral slecht.

2. Microsoft gelooft in OpenAI voor eigen omzet en beurswaarde

De scepsis over de AI-industrie overheerst niet alleen bij Apple, maar ook bij Microsoft dat notabene één van de grootste spelers is in deze ontploffende sector. Microsoft bezit ondermeer 49% van de aandelen in OpenAI, dat onder leiding van Sam Altman zijn structuur wil hervormen naar een traditionele commerciële vennootschap om nieuwe investeerders aan te trekken en top-personeel te behouden, waarover later meer.

Microsoft heeft meer dan $13 miljard geïnvesteerd in OpenAI en ontvangt in ruil daarvoor, behalve het aandelenbelang van 49%, liefst 75% van de winst van OpenAI tot die $13 miljard is terugverdiend, gevolgd door 49% van de winst van OpenAI tot een maximum van $92 miljard.

Daarnaast ontvangt Microsoft tot 2030 liefst 20% van de omzet die OpenAI via het Microsoft Azure-platform genereert, hoewel dat percentage op termijn mogelijk daalt. Zodra het afgesproken winstplafond is bereikt, blijven alle toekomstige winsten bij OpenAI.

OpenAI wil die voorwaarden versoepelen om zelf meer commerciële vrijheid te krijgen. Tegelijk heeft OpenAI haast: als de herstructurering niet vóór eind 2025 rond is, kunnen toegezegde investeringen, zoals de vaak genoemde injectie van onder andere SoftBank van $30 miljard, vervallen of omgezet worden in schuld.

Naast de financiële afspraken heeft Microsoft grote strategische voordelen uit de deal met OpenAI, dat is verplicht (!) om al zijn modellen op Microsoft Azure te draaien, wat Microsoft miljarden aan cloudomzet oplevert. Microsoft heeft bovendien een exclusieve licentie op OpenAI’s technologie en mag deze integreren in eigen producten zoals Copilot, GitHub en Bing. Via de Azure OpenAI-dienst mag Microsoft de modellen ook nog eens doorverkopen en sublicentiëren aan derden.

Reken mee: Microsoft pakt 2.3 biljoen marktwaarde op OpenAI?

Sam Altman onderhandelt met Microsoft zonder veel troeven in handen te hebben. Want hoewel Microsoft met een belang van 49% in OpenAI theoretisch $147 miljard aan waarde bezit bij OpenAI’s waardering van $300 miljard, blijkt uit een simpele rekensom dat de huidige omzet- en winstafspraken Microsoft veel meer opleveren.

Microsoft ontvangt tot $92 miljard aan winstafdracht van OpenAI, wat met de ontstellend hoge nettomarge van Microsoft van 37,7% neerkomt op $34,7 miljard aan netto winst. Aangezien Microsoft op de beurs wordt gewaardeerd met een P/E-ratio van 31,6, vertaalt die winst zich naar ruim $1 biljoen aan extra marktwaarde. Het gebruik van Azure, de exclusieve licenties en de winstafdracht maken de deal voor Microsoft dus veel waardevoller dan alleen een aandelenbelang.

Het wordt voor Microsoft nog veel leuker als OpenAI de nogal megalomane omzetprognose van Altman waarmaakt. Gebaseerd op OpenAI’s projectie van $125 miljard aan omzet in 2029, kan Microsoft hieruit al $73,5 miljard aan winst genereren. Dit omvat een aandeel van 49% in OpenAI’s winsten (tot een maximum van $92 miljard), 20% van de omzet via Azure-verkopen, en winsten uit OpenAI’s gebruik van Azure-infrastructuur met een marge van 30%.

Deze substantiële jaarlijkse winstbijdrage kan de waardering van Microsoft aanzienlijk verhogen. Door de $73,5 miljard te vermenigvuldigen met Microsofts huidige koers-winstverhouding van 31,6, ontstaat een potentiële toevoeging van enkele biljoenen aan de marktwaarde van Microsoft.

Voor de liefhebbers: speciaal voor deze honderdste editie heb ik Google Gemini gevraagd om op basis van de omzetvoorspellingen van OpenAI en de huidige afspraken met Microsoft, exact uit te rekenen wat de deal met OpenAI in marktwaarde oplevert voor Microsoft. Het antwoord: 2.3 *biljoen*. De hele Google Doc die toelicht hoe Gemini op dit bedrag uitkwam, is hier te raadplegen.

Ter vergelijking: de huidige marktwaarde van Microsoft bedraagt $3,55 biljoen. In vergelijking met een eenvoudig 49% aandelenbelang in OpenAI tegen een waardering van $300 miljard (wat $147 miljard zou opleveren), creëert de huidige, meerlaagse partnerschap aanzienlijk meer waarde voor Microsoft.

Microsoft CEO Satya Nadella kan heerlijk achterover leunen terwijl Altman alle kroonjuwelen van OpenAI moet delen met Microsoft. Waarbij Microsoft in alle gevallen het meest profiteert van de mogelijke waardecreatie.

3. De meeste AI-bedrijven zullen worden overgenomen, want structureel concurrerend voordeel ontbreekt

OpenAI, Anthropic, Mistral, xAI: veel verschil in aanpak, maar weinig in structureel voordeel. Niemand heeft monopolies op datasets, chips of architecturen. Daarom is er op termijn weinig kans op tientallen onafhankelijke AI-bedrijven. Meta, Amazon, Google, Microsoft en Apple zullen de besten overnemen. Ook de subtop (Oracle, Salesforce) zal kopen om zijn AI-producten uit te breiden.

Wie nu nog een horizontaal AI-platform wil worden, is waarschijnlijk te laat. Tenzij er een fundamenteel andere weg wordt ingeslagen dan LLM’s, zoals de gedachte lijkt achter de nieuwe startups van voormalig OpenAI topmensen Ilya Sutskever en Mira Murati.

Zuckerberg betaalt salarissen van $100 miljoen uit onmacht

Thinking Machines Lab (met die mooie website) van Murati haalde deze week $2 miljard op van investeerders, op een waardering van $10 miljard. Mark Zuckerberg probeerde het nog productloze bedrijf SSI (klik om te zien wat nu blijkbaar tof is in Silicon Valley) van Murati’s ex-collega Ilya Sutskever te kopen voor $32 miljard en toen dat niet lukte, kocht Zuckerberg de CEO weg.

Zuckerberg lijkt daarmee te erkennen dat zijn huidige strategie, om met Llama een concurrent van OpenAI te bouwen, is mislukt en volgt daarmee de strategie die hij eerder succesvol hanteerde: smijten met geld om dingen te bouwen die hij zelf niet kan ontwikkelen. De geruchten over tekengeld van $100 miljoen voor topontwikkelaars blijken niet waar: het is ‘gewoon’ salaris.

Vorige week kocht Zuckerberg al voor $14.3 miljard 49% van Scale om in de persoon van de 28-jarige Alexandr Wang een ander toptalent op AI-gebied binnen te hengelen. De miljardeninvesteringen in bedrijven van een paar oprichters en de miljoenensalarissen voor ontwikkelaars, tonen aan dat het verschil op AI-gebied gemaakt wordt door individuen. Er is geen enkel AI-bedrijf met een concurrerend voordeel. Er is geen enkel schaalvoordeel. Daarom probeert Altman met het $500 miljard kostende Stargate een verschil te maken op basis van kapitaal, maar dat is science fiction.

Er zullen dus ook niet tien of twintig AI-bedrijven honderden miljarden waard worden, wat wel nodig is om alle miljardeninvesteringen die de laatste jaren in AI zijn gedaan, terug te verdienen. Investeerders en AI-ondernemers zullen veelal eieren voor hun geld kiezen en op het moment dat de muziek in deze stoelendans stopt met spelen, zo snel mogelijk verkopen aan een liquide partij zoals een beursgenoteerd techbedrijf. Microsoft zal opnieuw een van de grote winnaars blijken.

4. Crypto verschuift van ‘alternatief geld’ naar ‘enabling layer’.

De ideologische belofte van crypto als vervanger van banken is niet verdwenen, maar wel ondergeschikt geraakt aan praktische toepassingen. De focus ligt nu op RWA (Real World Assets), gaming, identiteiten en infrastructuur. Layer 2-oplossingen, stablecoins en chains met lage fees maken microtransacties en on-chain applicaties mogelijk.

Er zullen ook steeds meer blockchain-toepassingen worden ingezet in supply chain management, de minst sexy sector op aarde, maar waar fraudevrije controle op de herkomst van goederen steeds belangrijker wordt.

5. Regulering van AI is geen vraag meer, maar een noodzaak.

Sociale media bewezen dat techbedrijven zichzelf niet kunnen reguleren. De schade aan mentale gezondheid, polarisatie en desinformatie is enorm. Bij AI is het risico nóg groter, omdat het schaalbaarder en minder zichtbaar is. Regulering komt traag op gang, maar is onontkoombaar.

De vraag blijft simpel: zou je mensen als Bezos, Altman, Zuckerberg of Musk op je hond laten passen? Zo niet, zou je deze mensen dan de vrije hand geven bij het introduceren van wereldwijde, potentieel maatschappij ontwrichtende technologie? Sociale media hebben allerlei hartstikke positieve en leuke gevolgen, zoals met vrienden en familie of gelijkgestemden in contact blijven. Maar niemand kan ontkennen dat juist de opkomst van sociale media heeft bewezen dat de techbro’s niet fatsoenlijk met hun macht kunnen omgaan.

Regulering van AI is daarom geen vraag meer, maar absolute noodzaak. De grote vraag wordt: hoe?

“Degen Girl vs TradFi Chad guy”: Nish & Frackers in de NFA Podcast

Nish Got Rugged

Ofwel: ‘Nish is besodemieterd’. Dat is de titel van aflevering 19 van de NFA Podcast, waarin we diverse onderwerpen bespreken die in deze nieuwsbrief kort werden aangestipt. Met de nadruk overigens op het woord kort, want de vraag is onontkoombaar of Zuckerberg leuker zou zijn als hij tien centimeter langer was geweest. Wat is dat toch met het short king syndrome?

Madame Sachdev en ik zullen het waarschijnlijk nooit eens worden over het verschil tussen speculeren en investeren, maar het leidt wel tot prikkelende discussies. Waarbij ondergetekende deze week onze beleggingswedstrijd heeft gewonnen, met een resultaat van… 2.69%.

Tot slot

Frackers on Tech begon in een tijd waarin technologie nog vaak als apart thema werd besproken. Inmiddels is technologie overal en onvermijdelijk, volledig doorgedrongen tot de haarvaten van de samenleving. AI, crypto, chips en algoritmes bepalen steeds meer hoe de wereld functioneert, hoe bedrijven concurreren en landen elkaar de loef afsteken. De komende honderd afleveringen zullen een wereld volgen die nog sneller en intenser reageert op de invloed van technologie.

Bedankt voor het volgen, lezen en reageren de afgelopen jaren. Op naar aflevering tweehonderd.